Democratische architectuur

Hade Dorst

Heel af en toe wordt democratie echt tastbaar: in de gebouwde omgeving. Verschillende gebouwen zijn ontworpen met de democratische gedachte; niet alleen in functie, maar soms ook in vorm materiaalkeuze. Zo is het gebruik van glas een voor de hand liggende uiting van transparantie, en moet bijvoorbeeld het graniet dat gebruikt is voor de nieuwbouw van de Tweede Kamer stabiliteit van zowel het parlement als het parlementsgebouw uitstralen. Een indrukwekkende façade kan macht uitstralen, terwijl het behoud van de menselijke maat een veel benaderbare indruk maakt. Ook de inrichting van een gebouw kan bol staan van symboliek. Een paar voorbeelden van ‘democratische architectuur':

Reichstag, Berlijn 


De koepel van de Reichstag in Berlijn, die in de jaren ’90 door Norman Foster aan het oude gebouw werd toegevoegd, is een mooi voorbeeld van het gebruik van glas voor een transparantere gang van zaken. Ook steekt de glazen koepel – die voor publiek opengesteld is – symbolisch boven het gebouw uit en daarmee boven de gebruikers van het gebouw, het Duitse parlement.

National Congress, Brasilia

National-Congress-of-Brazil_Niemeyers-Brasília-photographed-by-Andrew-Prokos_dezeen_1

Het ontwerp van Oscar Niemeyer voor het National Congress in Brazilië, dat 1960 in gebruik werd genomen in de toen gloednieuwe hoofdstad Brasilia, is een ander voorbeeld van architectuur als symbool voor democratie. Niet alleen stond het aantrekken van de zeer modern ontwerpende Oscar Niemeyer voor de nieuwe weg die Brazilië insloeg, maar het ontwerp zelf bracht ook de voorheen los van elkaar gehuisveste Senaat en Huis van Afgevaardigden samen in één gebouw.

De Dageraad, Amsterdam
 

In Nederland is ‘Het Nieuwe Bouwen’, het Nederlandse modernisme eind negentiende eeuw, een goed voorbeeld van de uiting van democratische idealen van architecten. Het Amsterdams Uitbreidingsplan is hiervan een van de bekendste voorbeelden. Het centraal stellen van licht en ruimte en het verschaffen van woningen voor arbeiders waren destijds speerpunten in het ontwerp. Een socialistische symboliek is nog terug te vinden in de gevels en ook het gebruik van hofjes en een doorgetrokken, gelijke gevel over het hele bouwblok waren bedoeld om gelijkheid en gemeenschap te bevorderen. Er nu op terugkijkend zou de beoogde ‘verheffing van het volk’ overigens wellicht eerder als ‘betutteling’ opgevat kunnen worden dan als ware democratie; toch is dit stukje van Amsterdam als je het mij vraagt nog steeds bijzonder genoeg om even langs te fietsen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>