Het kraken en piepen van ons democratisch stelsel

Michiel Stapper

De laatste tijd is er veel discussie over de staat van de democratie in Nederland. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra verklaarde dat er een ‘commissie van wijzen’ moet komen om de rol van de Eerste Kamer te herzien. CDA-fractievoorzitter Van Haersma Buma stelde voor om een gekozen burgemeester in te voeren en ziet graag dat de Tweede Kamer gedeeltelijk door middel van een districtenstelsel wordt gekozen. PvdA, D66 en GroenLinks willen met een referendumwet meer inspraak voor burgers.

Het lijken de jaren negentig wel. En dat is misschien ook wel het probleem van deze voorstellen. Er is namelijk reden genoeg voor democratische vernieuwing, dat blijkt wel uit de lage opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen (52,8%), het gebrek aan vertrouwen in het parlement (41%) en het nog grotere gebrek aan vertrouwen in de regering (37%). Maar of deze problemen op te lossen zijn met ideeën uit de jaren negentig of nog daarvoor? Daar zijn wij – en wij zijn Hade en Michiel – wat sceptisch over. Want onze democratie moet niet alleen maar veranderen omdat er een ‘kloof tussen politiek en burger’ is.

De Vlaamse denker David van Reybrouck analyseerde in zijn boek ‘Tegen Verkiezingen’ al dat er een groei is van politieke belangstelling terwijl het vertrouwen in de politiek daalt. Dat is een opvallend, want het bekent dat het verlies aan vertrouwen in de democratie niet gepaard gaat met politieke lethargie.  De economische crisis en een daaropvolgende economische maar ook politieke onzekerheid hebben vast en zeker hun sporen achtergelaten, maar het systeem van representatieve democratie is sinds het in de 19de eeuw is ingevoerd niet meer gewijzigd; het stemrecht is uitgebreid maar aan het systeem an sich is niks veranderd. Dit terwijl internationale verdragen, de EU en multinationals steeds meer invloed hebben op Nederlandse wetgeving en ook steeds onafhankelijker van de Nederlandse regering functioneren.

Daarom denken wij dat het de hoogste tijd is dat de discussie over democratische vernieuwing breder gevoerd gaat worden. Niet alleen een discussie over aanpassingen aan het huidige stelsel, maar een discussie over welk stelsel het best bij deze tijd past. Op onze blog zullen wij beschrijven welke andere opties er naast ons huidige systeem van representatieve democratie zijn, publiceren wij interviews met opinieleiders en berichten wij over democratische vernieuwingsprojecten in Nederland.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>