Gerdi Verbeet: Vervang de senaat door 1000 gelote burgers

media_xl_952254

Hade Dorst & Michiel Stapper

Tijdens de rede van Friesland gaf Gerdi Verbeet een vlammend betoog voor het betrekken van burgers bij beleid door middel van loting. De PvdA-politica en oud-Kamervoorzitter sprak ook al eens bij De Wereld Draait Door positief over de G1000 in Amersfoort. Reden genoeg om haar te interviewen over de kloof tussen burger en politiek en welke oplossingen daarvoor zijn.

U heeft een lange loopbaan in de politiek achter de rug. Wat is voor u het mooiste moment in hun carrière waaruit bleek dat onze democratie goed werkt? ‘Toen ik voor het eerst mijn stem mocht uitbrengen, kregen we direct het kabinet Den Uyl. Het is voor een jonge kiezer een enorme stimulans als zo’n een kabinet met zo veel verbeelding aan de macht komt. En dat heeft mij heel erg enthousiast gemaakt. Mijn politieke loopbaan is wel heel erg sterk bepaalt door dat moment.

Kan u ook een moment uit uw carrière noemen waarbij je dacht, nu moeten we echt werk gaan maken van democratische vernieuwing? ‘Dat was rond het drama rondom Fortuyn. Dat zo veel mensen boos waren en zich niet konden vinden in de politiek. Dat vond ik choquerend. Want dat konden wij niet aan hen verweten, wij moeten proberen om het gesprek met burgers veel beter op gang te houden.’

In de rede van Friesland die u heeft gegeven stelde u het volgende: ‘In het laatste jaar van mijn voorzitterschap ben ik eens met een paar verstandige mensen gaan praten over de stand van zaken in de democratie. Dat leidde tot veel nieuwe inzichten en uiteindelijk tot een boek met de titel Vertrouwen is goed, maar begrijpen is beter Die titel was volgens mij toen, twee jaar geleden, de kern van de zaak. Natuurlijk is het goed als burgers de politici vertrouwen. Maar dat is in deze tijd niet meer genoeg.’ Wat is er volgens u de laatste tijd zo veranderd dat er nu echt iets substantieels moet veranderen? ‘Tja, begrijpen is toch iets passiefs. En ik verwacht ook iets van de burger zelf, dus de burger moet actiever verantwoordelijkheid nemen voor zijn eigen leven maar ook wat we gemeenschappelijk met elkaar organiseren’

 

Maar mensen willen niet meer een beetje babbelen, mensen willen serieus genomen worden.

 

Denkt u dat de zogenaamde kloof tussen burger en politiek de laatste jaren groter is geworden, of is het een probleem van alle tijden? ‘Absoluut, en ik denk ook niet dat die kloof tussen de politiek en burger zo groot is. Politici zijn buitengewoon goed te bereiken. Maar mensen willen niet meer een beetje babbelen, mensen willen serieus genomen worden. En ze willen argumenten uitwisselen, en dat is de reden voor mijn enthousiasme voor de G1000 van David van Reybrouck. Waarbij je een groep burgers systematisch betrekt, en niet alleen maar praat maar ook echt invloed geeft.’

Vind u dat dit soort initiatieven veel vaker moeten gebeuren in Nederland?‘Ja en je ziet overal initiatieven. Alleen het is belangrijk dat je mensen ook echt iets te beslissen geeft. Als je ze alleen maar laat praten en vervolgens ga je iets anders doen, ja daar trappen mensen niet in.’

Toch krijgen initiatieven zoals de G1000 in België en de G1000 in Amersfoort kritiek op het feit dat er uiteindelijk weinig mee gebeurt. ‘Nou in Amersfoort is een agenda gevormd, en nu moeten er groepen worden gevormd om die agenda uit te voeren. Ja, je moet het wel serieus nemen. Het is niet makkelijk. Het vraagt veel investering en het afbreukrisico is groot. Je moet er niet onvoorbereid aan beginnen.’

 

Het vraagt veel investering en het afbreukrisico is groot. Je moet er niet onvoorbereid aan beginnen.

 

De initiatieven lijken spontaan op te komen in de samenleving.‘Ja, en dat moet ook. Mensen moeten het zelf willen. Op het moment dat je dat gaat opdringen hebben mensen er ook geen zin meer in. Burgers moeten zelf ook de stap richting de politiek zetten. Het werkt twee kanten op. Ze moeten niet denken, nou het bestuur van het land heb ik lekker uitbesteed en ik kan mopperen zoveel ik wil. En dat vind ik zo mooi aan het loten, dan kan je zelf ook eens in de zoveel keer aan de beurt zijn. Het maakt politiek minder vrijblijvend. ’

En wat is er allemaal nodig voor een goedfunctionerend lotingsysteem? ‘Ten eerste moeten de mensen overal van op de hoogte zijn. Ze moeten de mogelijkheid hebben gehad om alle kanten te bekijken. De voor –en tegenkanten moeten ze kennen. En dan moeten ze een advies geven aan de volksvertegenwoordigers. Want uiteindelijk moeten die de beslissing nemen. Het is niet zo dat ik die wil afschaffen. B&W of de regering moet kunnen controleren en de regie moet hebben in het raadplegen van de bevolking. Dat is een keuze, maar ik heb liever dat de keuze voor zo’n raadpleging uit de volksvertegenwoordiging komt. Ze kunnen dan naast de verkiezingen op deze manier het contact met de bevolking zoeken. Ik zou heel graag in plaats van de senaat een groep van 1000 gelote burgers willen hebben. ’

‘Is zoiets denkt u in de toekomst haalbaar?’ ‘Haha, nou de senaat moet toch wel haalbaar zijn? We hebben op dit moment twee politieke organen in Den Haag. Die doen wat ze moeten doen, ze zouden geen knip voor hun neus waard zijn als ze niet gebruik maken van de politieke middelen die zij nu hebben. Maar ik vind het eigenlijk niet goed hoe het nu gaat. Dan kan je beter iets opzetten naast de Tweede Kamer wat een hele andere rol heeft. Iets wat op een andere manier ontstaan is, wat een andere relatie met de burger heeft.’

‘En leeft zoiets in Den Haag, om de senaat te vervangen door een soort jury?’ ‘Het begint een heel klein beetje te leven. Maar met name de traditionele partijen wisselt het sterk, ze vinden het ook een beetje eng want wat is dan hun rol? Terwijl ik denk dat de rol hetzelfde blijft maar er kunnen natuurlijk onverwachte dingen gebeuren als je met 1000 burgers in gesprek gaat. Je moet een agenda met een aantal onderwerpen opstellen en die dan in nauwe betrokkenheid met de burger laat kijken naar de uitvoerbaarheid van wetgeving. Dat kan bijvoorbeeld met de nieuwe wmo, die hele decentralisatie had zich echt geleend voor een debat met de samenleving’

Bent u in Den Haag een stuwende kracht voor dit idee? ‘Ik probeer zoveel mogelijk te volgen wat er gebeurt en ik heb ook contact gehad met de G1000, maar ik hoop dat Job Cohen, die benoemd is op de Thorbecke-leerstoel, daar iets mee gaat doen. ’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>