Hoe in Brazilië de democratie werd heruitgevonden

Porto Alegre

In de jaren tachtig brak er een democratische lente uit in Zuid-Amerika. In veel landen werd de overgang van een dictatoriaal regime naar een democratische samenleving ingezet, zo ook in Brazilië. Deze overgang zou zich met horten en stoten tot en met het eerste decennium van de 21ste eeuw voltrekken. Maar de opvallendste overgang voltrok zich op lokaal niveau. Vanaf de jaren tachtig begonnen verschillende Braziliaanse steden te experimenteren met participatory budgetting. De keuze waar overheidsgeld aan besteed werd, werd teruggegeven aan de burger.

Het meest succesvolle experiment vond plaats in de stad Porto Alegre. Porto Alegre is een stad in Zuid-Brazilie van 1,4 miljoen inwoners. De nieuw gekozen linkse gemeenteraad besloot de gigantische armoede en inkomensongelijkheid aan te pakken door de bevolking zelf haar oplossingen te laten bepalen. Waar wij in Nederland nogal eens in een reflex schieten om mensen met een ‘sociaal-economische achterstand’ hulp te bieden kozen ze er in Brazilië voor om burgers zichzelf te laten helpen. Kan er een groter verschil zijn tussen onze ‘krachtwijken’-aanpak van minister Vogelaar, waarbij bestuurders bepalen wat ‘kracht’ is, en de aanpak van Porto Alegre?

Waar wij in Nederland nogal eens in een reflex schieten om mensen met een ‘sociaal-economische achterstand’ hulp te bieden kozen ze er in Brazilië voor om burgers zichzelf te laten helpen.

In Porto Alegre werd besloten om participatory budgetting in te voeren. De stad werd verdeeld in 16 districten. Doel is om burgers te laten kiezen waar er geïnvesteerd moet worden in infrastructuur (infrastructuur = onderwijs, riolering, waterleiding etc.). Er zijn in alle 16 districten twee rondes waaraan elke inwoner van het district mee mag doen. In de eerste ronde geven ambtenaren informatie over het budget en de problemen en kansen van het district. Na de eerste ronde worden er lijsten met prioriteiten opgesteld voor elke buurt. Tijdens de tweede ronde worden er per district twee vertegenwoordigers en twee plaatsvervangers voor de vertegenwoordigers verkozen. In de maand na de tweede rond onderhandelen alle buurtvertegenwoordigers met elkaar om tot een lijst met prioriteiten per district te komen. Vervolgens bepaalt de begrotingscommissie van de gemeenteraad hoe het geld wordt verdeeld per district. Dit proces vindt elk jaar plaats, maar tussentijds worden er ook veel discussiemomenten ingepland en wordt de voortgang van alle projecten geëvalueerd.

De resultaten zijn verbluffend: het aantal huishoudens aangesloten op riolering en watertoevoer steeg van 75% in 1989 tot en met 98% in 1997. In 1986 werden er 1.700 nieuwe woningen bijgebouwd in Porto Alegre; in 1989 27.000. Het aantal schoolgebouwen verviervoudigde tussen 1986 en 1997 en het budget voor zorg en onderwijs steeg van 13% in 1985 to 40% in 1996.

Daarnaast is het aantal actieve burgers ook flink gestegen. In 1990 deden minder dan 1.000 burgers mee met particpatory budgetting; in 1999 deden er 40.000 burgers mee. De kracht van directe democratie lijkt te werken in Porto Alegre.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>